ทองเหลืองลายเสือคืออะไร?

สารบัญ

ทองเหลืองลายเสือคืออะไร

ทองเหลืองลายเสือ คือชื่อทางการค้าของโลหะผสมทองแดง-ดีบุก-สังกะสี-ตะกั่ว (leaded tin bronze / gunmetal) มาตรฐาน JIS H5120 รหัส CAC406 หรือชื่อเดิม BC6 ไม่ใช่ทองเหลืองแท้ (brass ซึ่งเป็นทองแดงผสมสังกะสีล้วน) แต่เป็นบรอนซ์ผสมตะกั่วที่ให้คุณสมบัติหล่อลื่นตัวเองสูง เหมาะกับงานบูชและแบริ่งรับแรงเสียดทาน

ชื่อ “ลายเสือ” มาจากลวดลายที่เห็นได้บนหน้าตัดเนื้อโลหะ เกิดจากตะกั่วที่ผสมอยู่ราว 1–6% ไม่ละลายรวมเป็นเนื้อเดียวกับทองแดงและดีบุก แต่แยกตัวเป็นอนุภาคอิสระกระจายอยู่ในเนื้อโลหะ เมื่อหล่อเป็นแท่งกลม (โดยเฉพาะแบบหล่อต่อเนื่องหรือหล่อแรงเหวี่ยง) และตัดหน้าตัด จะเห็นลวดลายคล้ายลายเสือ อนุภาคตะกั่วที่แยกตัวนี้เองที่ทำหน้าที่เป็นสารหล่อลื่นแข็งในตัว ทำให้บูชที่กลึงจากวัสดุนี้ไม่ต้องอาศัยน้ำมันหล่อลื่นมากเท่าโลหะอื่น

CAC406 / BC6 ต่างจากทองเหลืองทั่วไปอย่างไร

ข้อที่มักเข้าใจผิดคือคำว่า “ทองเหลือง” ในชื่อการค้า ทำให้หลายคนเข้าใจว่าเป็นทองเหลืองธรรมดา (เช่น C2700 ที่เป็นทองแดงผสมสังกะสีเท่านั้น) ความจริงแล้ว CAC406/BC6 มีดีบุกและตะกั่วผสมอยู่ด้วย ทำให้ต่างจากทองเหลืองทั่วไป 3 ด้านหลัก

ทนแรงกดและแรงเสียดทานได้สูงกว่า: ดีบุกเพิ่มความแข็งแรงและความต้านทานการล้าตัว (fatigue) ทำให้รับแรงกดที่บูชและแบริ่งต้องเจอได้ดีกว่าทองเหลืองธรรมดา
หล่อลื่นตัวเองได้: อนุภาคตะกั่วอิสระทำหน้าที่เป็นสารหล่อลื่นแข็งในตัว ลดการสึกหรอแบบ galling ที่ทองเหลืองธรรมดาไม่มีคุณสมบัตินี้
ราคาสูงกว่าและกลึงยากกว่าเล็กน้อย: ด้วยดีบุกที่ผสมอยู่ ต้นทุนวัตถุดิบสูงกว่าทองเหลืองทั่วไป และการกลึงต้องระวังเรื่องอนุภาคตะกั่วที่กระจายไม่สม่ำเสมอ

ราคาสูงกว่าและกลึงยากกว่าเล็กน้อย: ด้วยดีบุกที่ผสมอยู่ ต้นทุนวัตถุดิบสูงกว่าทองเหลืองทั่วไป และการกลึงต้องระวังเรื่องอนุภาคตะกั่วที่กระจายไม่สม่ำเสมอ

ตารางส่วนผสมและคุณสมบัติเชิงกล

ธาตุ/คุณสมบัติ	ช่วงค่า	หมายเหตุ
ทองแดง (Cu)	83–89%	เนื้อหลักของอัลลอย
ดีบุก (Sn)	4–7%	เพิ่มความแข็งแรงและทนสึกหรอ
สังกะสี (Zn)	2–6%	ช่วยการหล่อและความลื่นไหลของน้ำโลหะ
ตะกั่ว (Pb)	1–6%	แยกตัวเป็นอนุภาคอิสระในเนื้อโลหะ ทำหน้าที่หล่อลื่นตัวเอง — ต้นเหตุของลวดลาย “เสือ”
ความต้านแรงดึง (Tensile)	230–320 MPa	ขึ้นกับวิธีหล่อ (ทราย/แรงเหวี่ยง/ต่อเนื่อง)
ความต้านแรง Yield (0.2%)	110–150 MPa
การยืดตัว (Elongation)	8–15%
ความแข็ง (Brinell HB)	65–90 HB
แรงกดที่รับได้ (Load rating)	ปานกลาง–สูง	เหมาะงานความเร็วรอบต่ำ–ปานกลาง ค่าที่แน่นอนขึ้นกับการออกแบบบูชและระบบหล่อลื่น — ควรอ้างอิงตารางออกแบบเฉพาะของผู้ผลิต

มาตรฐาน: JIS H5120:2016 CAC406 (แทนที่รหัสเดิม JIS H5111 BC6 หลังการรวมมาตรฐานทองแดงหล่อของญี่ปุ่นในปี 2009–2016) เทียบเท่า UNS C83600, BS1400 LG2, EN 1982 CC491K, ISO 1338 CuSn5Zn5Pb5-C — ตัวเลของค์ประกอบและกลศาสตร์ข้างต้นอ้างอิงจาก datasheet ของ Righton Blackburns (LG2/CC491K, ปรับปรุงข้อมูล 2021) และตรงกับข้อมูลที่ LMS เผยแพร่ในหน้าสินค้าทองเหลืองแข็งอยู่แล้ว

งานบูชและเพลาที่เหมาะ

บูชและแบริ่งรับแรงหมุน: เพลาข้อเหวี่ยง เพลาส่งกำลัง และจุดหมุนในเครื่องจักรกลที่ต้องรับแรงเสียดทานต่อเนื่อง
อุปกรณ์ทางทะเล: ชิ้นส่วนที่สัมผัสน้ำทะเลโดยตรง เนื่องจากทนการกัดกร่อนและการกัดสังกะสี (dezincification) ได้ดี
ชิ้นส่วนยานยนต์: บูชและปลอกรองรับแรงเสียดทานในระบบเกียร์และช่วงล่าง
เครื่องจักรอุตสาหกรรมและก่อสร้าง: เฟือง เพลา และจุดหมุนในเครื่องจักรกลโรงงาน เครน และรถขุดที่ต้องทำงานต่อเนื่องภายใต้แรงกดสูง

คำถามที่พบบ่อย

ทองเหลืองลายเสือ กับ CAC406 คือชนิดเดียวกันไหม

ใช่ ทองเหลืองลายเสือเป็นชื่อทางการค้าในตลาดไทยของโลหะผสมมาตรฐาน JIS H5120 รหัส CAC406 (ชื่อเดิม BC6) ซึ่งเทียบเท่ากับ BS1400 LG2 และ UNS C83600

ทองเหลืองลายเสือใช้แทนทองเหลืองธรรมดาได้ไหม

ไม่แนะนำสำหรับงานรับแรงกดหรือแรงเสียดทานสูง เพราะทองเหลืองธรรมดา (เช่น C2700) ไม่มีดีบุกและตะกั่วที่ช่วยเพิ่มความแข็งแรงและการหล่อลื่นตัวเอง หากใช้แทนกันในงานบูช/แบริ่งจะสึกหรอเร็วกว่ามาก

ลายเสือที่เห็นบนเนื้อโลหะบอกอะไรเกี่ยวกับคุณภาพ

ลวดลายเกิดจากตะกั่วที่แยกตัวตามธรรมชาติในกระบวนการหล่อ ไม่ใช่ตำหนิ แต่เป็นลักษณะเฉพาะของอัลลอยกลุ่มนี้ที่ทำให้มีคุณสมบัติหล่อลื่นตัวเอง

เพราะท่านมิได้เพียงแค่ “ซื้อ” โลหะ แต่ท่านซื้อข้อมูลจําเพาะ ประสิทธิภาพ และคุณสมบัติต่างๆ ที่ได้กล้างอ้างไว้

ที่ LMS เรารับประกันว่า ทองเหลืองลายเสือ ที่เราจัดส่งตรงนั้น มีคุณภาพตามมาตราฐานทั้งหมด LMS มีใบรับรองการทดสอบวัสดุโดยละเอียด (MTCs) หรือใบเซอร์เป็นเครื่องยืนยันให้กับลูกค้า ซึ่งสามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ เพราะเราเป็นผู้นำเข้าจากโรงงานคุณภาพโดยตรง เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับผู้ใช้งาน และลดความวุ่นวายให้กับผู้จัดซื้อ เพราะสินค้าของ LMS มีคุณภาพถูกต้องตามมาตราฐานที่ได้กำหนดไว้

อย่างไรก็ดี ทาง LMS แนะนำให้ผู้ซื้อตรวจสอบใบเซอร์ (Inspection Certificate) ให้ละเอียดทุกครั้ง เพื่อให้ตรงกับเนื้องานที่ได้รับมอบหมาย

ที่ LMS ไม่ว่าจะเป็น สแตนเลส ที่ทนทานและไม่เป็นสนิม, ทองเหลือง และ บูชทองเหลืองลายเสือ ที่ขึ้นชื่อด้านความแข็งแรง, ทองแดง และ ทองแดงแข็ง (ทองแดงอาร์ค) ที่เหมาะสำหรับงานไฟฟ้า, รวมถึง อลูมิเนียม และ อลูมิเนียมอัลลอย ที่น้ำหนักเบาแต่คงทน ตลอดจน ตะกั่ว สำหรับงานอุตสาหกรรมเฉพาะด้าน ทุกสินค้าของเราคัดสรรอย่างพิถีพิถันเพื่อให้ได้คุณภาพสูงสุด

และนี่คือคู่มือครบจบ — ONE-PAGE KNOWLEDGE — สำหรับมือใหม่ และมืออาชีพ

คิดถึงคุณภาพ คิดถึงลิ้มเม้งเส็ง

โทรด่วนหาเรา: 022335148 / เพิ่มเพื่อน LINE: https://lin.ee/Gc93w03b

แหล่งอ้างอิง (References)

Righton Blackburns Ltd. (2021, August 5). Copper and Copper Alloys: CC491K (LG2) Bar & Castings. https://www.rightonblackburns.co.uk/datasheets/view/Righton-Blackburns-Ltd_Copper-and-Copper-Alloys-CC491K-LG2-Bar-Castings_378.pdf
J-STAGE / Materials Transactions. (2017). Corrosion Resistance of New Copper Alloy Castings Registered in JIS H 5120:2016 Copper Alloy Castings. https://www.jstage.jst.go.jp/article/matertrans/58/8/58_F-M2017819/_html/-char/en
Intertek Inform. (n.d.). JIS H 5120:2016 Copper and copper alloy castings. https://www.intertekinform.com/en-us/standards/jis-h-5120-2016-623555_saig_jsa_jsa_1432235/
LMS. (n.d.). ทองเหลืองแข็ง CAC406C (product page). https://limmengseng.com/product-portfolio/bz_bc6c/