ทองแดง (Copper) คือโลหะสีแดงส้มที่นำไฟฟ้าและความร้อนได้ดีที่สุดชนิดหนึ่งในบรรดาโลหะใช้งานทั่วไป ทนการกัดกร่อนสูง และขึ้นรูปง่าย แต่ในเชิงอุตสาหกรรม ทองแดงไม่ได้มีเกรดเดียว การสั่งผิดเกรดอาจทำให้งานเสียหรือจ่ายแพงเกินความจำเป็น บทความนี้เทียบ 3 เกรดที่ลูกค้า LMS สอบถามบ่อยที่สุด

ทองแดงแบ่งเป็นกี่เกรด

ทองแดงอุตสาหกรรมแบ่งกว้าง ๆ ได้ 2 กลุ่ม กลุ่มแรกคือ ทองแดงบริสุทธิ์ (Cu ≥ 99.9%) ซึ่งอยู่ในตระกูล C1xxxx ต่างกันที่ปริมาณออกซิเจนคงเหลือ เช่น C1100 (ETP) และ C1020 (OFC) กลุ่มที่สองคือ ทองแดงผสมสมรรถนะสูง ที่เติมธาตุอย่างโครเมียมและเซอร์โคเนียมเพื่อเพิ่มความแข็งแรงและทนความร้อน เช่น CrCuZr (C18150) หรือที่ตลาดไทยเรียกว่า “ทองแดงอาร์ค” มาตรฐานสากลมีทองแดงอยู่หลายสิบเกรด แต่ 3 เกรดนี้ตอบโจทย์งานส่วนใหญ่ในไทยได้เกือบทั้งหมด

ตารางเทียบ C1100 / C1020 / CrCuZr

คุณสมบัติ	C1100 (ETP)	C1020 (OFC)	CrCuZr (ทองแดงอาร์ค)
มาตรฐานเทียบเท่า	JIS H3100, UNS C11000, ASTM B152	JIS H3100 (C1020), UNS C10200, ASTM B152	JIS H3250, UNS C18150, ASTM B624
การนำไฟฟ้า	97–101% IACS	100–101% IACS	80–85% IACS
ความแข็ง (สภาพอบอ่อน)	~40–50 HB	~40–50 HB	120–170 HB (75–85 HRB หลังชุบแข็ง)
อุณหภูมิเริ่มอ่อนตัว	~200°C	~200°C	~500–525°C
จุดเด่น / งานที่เหมาะ	ตัวนำไฟฟ้าทั่วไป บัสบาร์ ขั้วต่อ ท่อประปา ราคาคุ้มที่สุด	ทนการเปราะจากไฮโดรเจน เหมาะงานเชื่อม/บัดกรีแข็ง สุญญากาศ	ทนความร้อนสูงโดยไม่อ่อนตัว อิเล็กโทรดเชื่อมความต้านทาน

จุดที่มักเข้าใจผิด: C1100 กับ C1020 นำไฟฟ้าใกล้เคียงกันมาก ต่างกันที่ปริมาณออกซิเจนคงเหลือ ไม่ใช่ที่ค่าการนำไฟฟ้า C1100 มีออกซิเจนเจือปนราว 400 ppm ซึ่งทำปฏิกิริยากับไฮโดรเจนได้หากถูกความร้อนสูงในบรรยากาศไฮโดรเจน (เช่น การบัดกรีแข็งด้วยเปลวไฟ) จนเกิดรอยแตกในเนื้อโลหะที่เรียกว่าการเปราะจากไฮโดรเจน ส่วน C1020 แทบไม่มีออกซิเจนเจือปน จึงไม่เกิดปัญหานี้

(ดูรายละเอียดเปรียบเทียบกับทองแดงบริสุทธิ์พิเศษอีกเกรดได้ที่ เทียบทองแดง C1100 vs C10100)

ส่วน CrCuZr นำไฟฟ้าต่ำกว่าทองแดงบริสุทธิ์ราว 15–20% แต่แลกมาด้วยความแข็งแรงและความทนความร้อนที่สูงกว่ามาก 2.5 เท่า ทำให้ไม่อ่อนตัวหรือเสียรูปเมื่อใช้เป็นหัวเชื่อมที่โดนความร้อนซ้ำ ๆ

เลือกเกรดไหนดี

• ใช้งานไฟฟ้าทั่วไป ไม่โดนความร้อนสูง (บัสบาร์แบบขันน็อต แผงควบคุม สวิตช์เกียร์ ท่อประปา) → เลือก C1100 ราคาคุ้มที่สุดและนำไฟฟ้าเทียบเท่าเกรดที่แพงกว่า
• ต้องเชื่อมหรือบัดกรีแข็งด้วยเปลวไฟ หรือใช้งานในสุญญากาศ/บรรยากาศไฮโดรเจน (เตาอบสุญญากาศ ท่อแลกเปลี่ยนความร้อนที่ต้องบัดกรีแข็ง) → เลือก C1020 ป้องกันปัญหาเปราะจากไฮโดรเจนได้
• ต้องเชื่อมความต้านทาน (Spot Welding) ที่ปลายหัวเชื่อมโดนความร้อนซ้ำหลายพันครั้ง หรือเชื่อมเหล็กกัลวาไนซ์ที่ไม่ต้องการให้หัวเชื่อมติดกับสังกะสี → เลือก CrCuZr (ทองแดงอาร์ค)

คำถามที่พบบ่อย

ทองแดง C1100 กับ C1020 ต่างกันยังไง ถ้านำไฟฟ้าใกล้เคียงกัน

ต่างกันที่ปริมาณออกซิเจนคงเหลือและความทนทานต่อการเปราะจากไฮโดรเจน ไม่ใช่ที่ค่าการนำไฟฟ้า C1020 (OFC) เหมาะกับงานที่ต้องผ่านความร้อนสูงในบรรยากาศไฮโดรเจนหรือสุญญากาศมากกว่า C1100

ทองแดงอาร์ค (CrCuZr) คือทองแดงชนิดเดียวกับทองแดงทั่วไปไหม

ไม่ใช่ เป็นทองแดงผสมโครเมียม-เซอร์โคเนียม (C18150) นำไฟฟ้าต่ำกว่าทองแดงบริสุทธิ์เล็กน้อย (80–85% IACS) แต่แข็งแรงกว่าและทนความร้อนได้สูงกว่ามาก (ถึง ~500°C เทียบกับ ~200°C ของทองแดงบริสุทธิ์)

ทองแดงมีกี่ประเภททั้งหมด

ในระบบมาตรฐานสากลมีทองแดงบริสุทธิ์และทองแดงผสมรวมหลายสิบเกรด แต่ในงานอุตสาหกรรมไทยที่พบบ่อยที่สุดคือ 3 กลุ่มตามบทความนี้ คือ C1100, C1020 และ CrCuZr

เพราะท่านมิได้เพียงแค่ “ซื้อ” โลหะ แต่ท่านซื้อข้อมูลจําเพาะ ประสิทธิภาพ และคุณสมบัติต่างๆ ที่ได้กล้างอ้างไว้

ที่ LMS เรารับประกันว่า ทองแดง ที่เราจัดส่งตรงนั้น มีคุณภาพตามมาตราฐานทั้งหมด LMS มีใบรับรองการทดสอบวัสดุโดยละเอียด (MTCs) หรือใบเซอร์เป็นเครื่องยืนยันให้กับลูกค้า ซึ่งสามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ เพราะเราเป็นผู้นำเข้าจากโรงงานคุณภาพโดยตรง เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับผู้ใช้งาน และลดความวุ่นวายให้กับผู้จัดซื้อ เพราะสินค้าของ LMS มีคุณภาพถูกต้องตามมาตราฐานที่ได้กำหนดไว้

อย่างไรก็ดี ทาง LMS แนะนำให้ผู้ซื้อตรวจสอบใบเซอร์ (Inspection Certificate) ให้ละเอียดทุกครั้ง เพื่อให้ตรงกับเนื้องานที่ได้รับมอบหมาย

ที่ LMS ไม่ว่าจะเป็น สแตนเลส ที่ทนทานและไม่เป็นสนิม, ทองเหลือง และ บูชทองเหลืองลายเสือ ที่ขึ้นชื่อด้านความแข็งแรง, ทองแดง และ ทองแดงแข็ง (ทองแดงอาร์ค) ที่เหมาะสำหรับงานไฟฟ้า, รวมถึง อลูมิเนียม และ อลูมิเนียมอัลลอย ที่น้ำหนักเบาแต่คงทน ตลอดจน ตะกั่ว สำหรับงานอุตสาหกรรมเฉพาะด้าน ทุกสินค้าของเราคัดสรรอย่างพิถีพิถันเพื่อให้ได้คุณภาพสูงสุด

และนี่คือคู่มือครบจบ — ONE-PAGE KNOWLEDGE — สำหรับมือใหม่ และมืออาชีพ

คิดถึงคุณภาพ คิดถึงลิ้มเม้งเส็ง

โทรด่วนหาเรา: 022335148 / เพิ่มเพื่อน LINE: https://lin.ee/Gc93w03b

แหล่งอ้างอิง (References)

• Righton Blackburns Ltd. (2021, August 5). Copper and Copper Alloys: CC491K (LG2) Bar & Castings. https://www.rightonblackburns.co.uk/datasheets/view/Righton-Blackburns-Ltd_Copper-and-Copper-Alloys-CC491K-LG2-Bar-Castings_378.pdf
• J-STAGE / Materials Transactions. (2017). Corrosion Resistance of New Copper Alloy Castings Registered in JIS H 5120:2016 Copper Alloy Castings. https://www.jstage.jst.go.jp/article/matertrans/58/8/58_F-M2017819/_html/-char/en
• Intertek Inform. (n.d.). JIS H 5120:2016 Copper and copper alloy castings. https://www.intertekinform.com/en-us/standards/jis-h-5120-2016-623555_saig_jsa_jsa_1432235/
• LMS. (n.d.). ทองเหลืองแข็ง CAC406C (product page). https://limmengseng.com/product-portfolio/bz_bc6c/